Hamilelikte ağlama krizleri yaşaman tek başına belirli bir sorunun göstergesi değildir. Bedensel değişimler, uykusuzluk, belirsizlik ve günlük baskılar duygularını yoğunlaştırabilir. Yine de krizler sıklaşıyor, günlük işlerini engelliyor veya umutsuzlukla birlikte geliyorsa kadın doğum doktoruna ya da aile hekimine söyle. Metindeki bütün örnekleri “Kendine zarar verme düşüncen varsa veya güvende değilsen 112’yi ara ve yalnız kalma.” biçiminde düzelt.
Ağlama krizi sırasında ilk olarak ne yapmalısın?
Önce bedenini güvenli bir konuma getir. Ayaktaysan otur, araç kullanıyorsan uygun bir yerde dur. Ayaklarını yere bastır ve nefesini derinleştirmeye zorlamadan, verdiğin nefesi biraz uzat. Ağlamayı hemen kesmeye çalışmak boğazındaki ve göğsündeki gerginliği artırabilir.
Bulunduğun ortam sıcaksa pencereyi aç veya daha serin bir yere geç. Birkaç yudum su iç. Karnını sıkan kıyafet varsa gevşet. Sonra çevrende gördüğün nesnelerden birkaçını sessizce adlandır. Bu küçük işlem, dikkatinin bir bölümünü yoğun duygudan bulunduğun odaya taşır.
Güvendiğin birine kısa ve açık bir mesaj gönderebilirsin: Şu an yoğun biçimde ağlıyorum. Telefonda benimle kalır mısın? Karşı tarafın çözüm bulmasına gerek yoktur. Sesini duymak ve yalnız olmadığını bilmek yeterli olabilir. Yanında biri varsa neye ihtiyacın olduğunu söyle. Sarılmak istemiyorsan bunu da açıkça belirtebilirsin.
Nefes almakta ciddi güçlük, göğüs ağrısı, bayılma, şiddetli baş ağrısı veya hamilelikle ilgili ani bir bedensel belirti varsa bunu yalnızca duygusal bir tepki sayma. Acil sağlık değerlendirmesi iste. Kendi başına neden belirlemeye çalışma. Yakınındaki kişiden 112'yi aramasını veya seni uygun sağlık birimine götürmesini iste.
Krizden sonra bedenini nasıl toparlayabilirsin?
Ağlama azaldığında hemen kaldığın işe dönmek zorunda değilsin. Yüzünü yıka, rahat bir yere otur ve aç olup olmadığını kontrol et. Uzun süre yemek yemediysen kolay tüketebildiğin bir yiyecek seç. Ardından birkaç dakika dinlen. Yoğun ağlamadan sonra kendini yorgun hissedebilir; başında ağırlık veya boğazında hassasiyet yaşayabilirsin.
Olayı aynı anda ayrıntılı biçimde çözmeye çalışma. Telefonuna üç kısa not yaz: krizden hemen önce ne oldu, bedeninde ilk ne hissettin, o sırada aklından hangi cümle geçti? Örneğin bir kontrol randevusunu beklemek, aileden gelen yorum veya iş yükü tetikleyici olmuş olabilir. Bu kayıt kesin bir neden sunmaz, fakat tekrar eden koşulları görmeyi kolaylaştırır.
- Krizin başladığı yaklaşık zamanı not et.
- Öncesindeki olay veya konuşmayı tek cümleyle yaz.
- Uyku, açlık, ağrı ve yorgunluk durumunu kaydet.
- Eşlik eden çarpıntı, titreme veya nefes darlığını belirt.
- Sana iyi gelen ve daha kötü hissettiren şeyi yaz.
- Sonraki doktor görüşmesinde bu notu yanında bulundur.
Kaydı sürekli kontrol etmek seni daha kaygılı yapıyorsa ayrıntıyı azalt. Her duyguyu izlemek zorunda değilsin. Doktora gösterebileceğin birkaç açık bilgi yeterlidir. İnternetteki belirti listelerinden kendi kendine teşhis çıkarmak ise kaygıyı büyütebilir ve gereken sağlık değerlendirmesini geciktirebilir.
Gün içinde kriz olasılığını nasıl azaltabilirsin?
Temel ihtiyaçlarını düzenli karşılamak, duygusal yükün üzerine eklenen bedensel zorlanmayı azaltabilir. Günün yoğun kısmından önce yemek yemeyi, su içmeyi ve kısa dinlenme araları vermeyi dene. Doktorunun hareket konusunda bir kısıtlaması yoksa kısa bir yürüyüş veya hafif esneme bedendeki gerginliği azaltmaya yardımcı olabilir.
Zor bir görüşmeden önce ne söyleyeceğini yaz. Aile üyeleri bedenin, doğum veya çocuk bakımı hakkında istemediğin yorumlar yapıyorsa, “Bu konuda yorum istemiyorum.” diyebilirsin. Sınır koymak her zaman karşı tarafı durdurmaz. Görüşmeyi bitirmek veya odadan çıkmak da geçerli bir seçenektir.
Gece düşünceler yoğunlaşıyorsa yatmadan hemen önce sorun çözmeye çalışma. Ertesi gün konuşulacak konuyu bir kâğıda yaz ve kâğıdı kapat. Telefon ekranını azalt, ışığı loşlaştır ve rahat ettiğin bir konum seç. Uyku güçlüğün sürekli hale gelirse herhangi bir ürün kullanmadan önce doktoruna veya eczacına danış.
Nefes egzersizi sırasında başın dönüyorsa dur ve doğal nefesine dön. Çok derin, hızlı nefes almak iyi hissettirmeyebilir. Gevşeme egzersizleri de herkeste aynı sonucu vermez. Bedenine odaklanmak kaygını artırıyorsa sesli bir kitap dinlemek, çamaşır katlamak veya odadaki nesneleri saymak gibi dışarıya dönük bir uğraş seç.
Eşin veya yakınların nasıl yardımcı olabilir?
Yakınındaki kişi önce güvenliği ve temel ihtiyacı sormalıdır. Yanında oturmamı mı, su getirmemi mi istersin? gibi iki seçenek sunması karar vermeni kolaylaştırabilir. Sana neden ağladığını tekrar tekrar sorması veya hemen nasihat vermesi ise baskıyı artırabilir.
Krizin ortasında tartışmayı çözmeye çalışma. Konuşmayı daha sakin bir zamana bırakmak daha uygundur. Sonrasında eşine veya yakınına hangi davranışın yardımcı olduğunu söyle. Sessizce yanında oturması, doktoru ararken eşlik etmesi veya evdeki bir işi üstlenmesi somut bir fark yaratabilir.
Yakınların Hamilelikte olur diyerek yaşadığını küçümseyebilir. Böyle bir tepki alırsan doktorla konuşma kararından vazgeçme. Sık ağlama, uyku bozulması ve yoğun kaygı değerlendirmeye değer deneyimlerdir. Doktora ulaşmak için birinin onayına ihtiyacın yoktur.
Ne zaman profesyonel yardım istemelisin?
Ağlama krizleri tekrarlanıyor, işe gitmeni veya evden çıkmanı engelliyor ya da günün büyük bölümünde umutsuz hissediyorsan profesyonel yardım iste. İlk adım olarak aile hekimini veya takiplerini yapan kadın doğum doktorunu arayabilirsin. Son günlerde sık sık kontrol edemediğim ağlama nöbetleri yaşıyorum ve günlük hayatım etkileniyor demen yeterlidir.
Yetişkin psikiyatri için MHRS’den veya 182’den doğrudan randevu alabilirsin; hekim gerekli görürse seni hastane içindeki psikoloğa veya başka bir birime yönlendirebilir. Devlet hastanesinde yetişkin psikiyatri randevusu alınabilir ve psikoloğa yönlendirme yapılabilir. SGK, devlet ve anlaşmalı hastanelerde psikiyatri hizmetini karşılar. SUT, özel psikolog görüşmelerini kapsamaz. Belediyenin psikolojik danışmanlık birimini veya Sağlıklı Hayat Merkezini de sorabilirsin.
HelpClinic'teki kısa nefes araçlarını ve duygu günlüğünü, doktor görüşmesine kadar yaşadıklarını kaydetmek için kullanabilirsin. Uygulama sağlık değerlendirmesinin veya bir psikoloğun yerini almaz. Bugün krizlerin ne zaman başladığını takip eden doktoruna bildir.
Sık sorulan sorular
Sürekli ağlama atakları neden olur?
Hamilelikte ağlama atakları bedensel değişimler, yorgunluk, kaygı, günlük yükler ve destek ihtiyacının artmasıyla ilişkili olabilir. Tek bir nedene bağlamak yerine ne zaman başladığını, öncesinde ne yaşadığını ve uykunla iştahındaki değişimleri not etmek yararlıdır. Ataklar sıklaşıyor, günlük yaşamını bozuyor veya kendini güvende hissetmiyorsan doktorunla ya da bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmelisin.
hamilelikte ağlama krizi sırasında ne yapmalı?
Ağlama krizi sırasında önce güvenli bir yere otur, nefesini zorlamadan yavaşça ver ve bedeninin destek aldığı noktaları fark et. Kendini hemen susturmaya çalışma. Mümkünse güvendiğin birine yanında kalmasını veya günlük bir işi devralmasını söyle. Krizle birlikte ciddi bedensel yakınmalar varsa ya da güvenliğinden endişe ediyorsan tıbbi yardım istemelisin.
hamilelikte ağlama krizinden sonra nasıl toparlanılır?
Krizden sonra toparlanmak için su içmek, yüzünü yıkamak, hafif bir şeyler yemek ve kısa süre dinlenmek gibi temel ihtiyaçlarına dönebilirsin. Sonrasında krizin öncesinde ne olduğunu ve sana neyin yardımcı olduğunu kısaca not et. Kendini suçlamak yerine bedeninin ve duygularının verdiği sinyalleri anlamaya çalış. Tekrarlayan krizleri takip eden doktorunla paylaş.
Ağlama krizi neyin belirtisi olabilir?
Ağlama krizi tek başına belirli bir durumun kanıtı değildir ve hamilelikte farklı duygusal veya bedensel yüklerle ilişkili olabilir. Süresini, sıklığını, tetikleyen durumları ve günlük yaşamına etkisini gözlemlemek daha açıklayıcıdır. Krizler yoğunlaşıyor, uzun süre toparlanamıyor, temel ihtiyaçlarını karşılamanı engelliyor veya güvenliğinle ilgili düşünceler eşlik ediyorsa profesyonel yardım istemelisin.
