Psikolog seçerken nelere dikkat edilmeli sorusunun en kısa cevabı şudur: Diploma, çalışma alanı, ekol, ücret ve gizlilik ilkesi açıkça konuşulmalıdır. İlk görüşmeyi yalnızca kendini anlatacağın bir buluşma gibi düşünme. Sen de soru sorabilirsin. Karşındaki kişinin eğitimi kadar sana nasıl davrandığına, sınırlarına saygı gösterip göstermediğine ve süreci anlaşılır biçimde açıklayıp açıklamadığına bak.
Önce unvanı ve eğitimi kontrol et
Psikolog unvanı için üniversitelerin psikoloji lisans programından mezuniyet gerekir. Bir internet hesabında psikolog yazması tek başına yeterli değildir. Mezun olduğu üniversiteyi, bölümü ve varsa lisansüstü eğitimini sor. Diplomasını veya e-Devlet üzerinden alınan YÖK Mezun Belgesi'ni göstermesini istemek kabalık değildir.
Klinik psikolog olduğunu söylüyorsa bu alandaki lisansüstü eğitimini ayrıca sorabilirsin. Sertifika programı ile lisansüstü eğitim aynı şey değildir. Çok sayıda eğitim adı görmek de tek başına yeterlilik kanıtı sayılmaz. Eğitimin hangi kurumdan alındığına, süresine ve kişinin bu eğitimi kendi çalışma alanında nasıl kullandığına bak.
Unvanı belirsiz bırakılan ilanlara dikkat et. Yaşam koçu, danışman veya kişisel gelişim uzmanı ifadeleri psikoloji diplomasını göstermez. Karşındaki kişi eğitim sorularına kızıyor, konuyu değiştiriyor veya belge göstermeyi sürekli erteliyorsa başka bir seçenek ara.
Çalışma alanı ve ekol sana uygun mu?
Her psikolog her konuda çalışmaz. Sınav kaygısı, ilişki sorunları, yoğun stres veya yas süreci farklı deneyimler gerektirebilir. Başvuru nedenini kısa biçimde anlatıp benzer konularda çalışıp çalışmadığını sor. Deneyimi olmadığını açıkça söyleyip uygun bir meslektaşa yönlendirmesi olumlu bir işarettir.
Ekol, psikoloğun görüşmeleri hangi kuramsal çerçeveyle yürüttüğünü anlatır. Adını ezberlemen gerekmez. Şunu öğrenmen yeterli: Görüşmelerde genellikle ne yapılıyor, evde uygulanacak çalışmalar oluyor mu ve ilerleme neye bakılarak değerlendiriliyor? Açıklama anlaşılmazsa daha sade anlatmasını iste.
Online terapi işe yarar mı diye arayan biri için asıl seçim noktası yalnızca ekran değildir. Görüşmenin sessiz ve özel bir ortamda yapılması, bağlantı kesilirse ne olacağının önceden konuşulması ve psikoloğun eğitim bilgisinin doğrulanması gerekir. Online görüşme bazı kişiler için ulaşımı kolaylaştırır. Evde mahrem bir alanın yoksa veya ekran karşısında konuşmak seni kapatıyorsa yüz yüze görüşme daha uygun olabilir.
İlk görüşmede sorulacak somut sorular
İlk görüşmede soru sormak görüşmenin doğasına aykırı değildir. Aşağıdaki başlıkları telefonda randevu alırken veya görüşmenin başında konuşabilirsin. Cevapları not etmek, birkaç seçenek arasında karşılaştırma yapmayı kolaylaştırır.
- Psikoloji lisansınızı ve varsa lisansüstü eğitiminizi nerede tamamladınız?
- Benim başvuru nedenime benzer konularda çalışıyor musunuz?
- Hangi ekolle çalışıyorsunuz ve bu görüşmelere nasıl yansıyor?
- Bir görüşme kaç dakika sürüyor ve önerdiğiniz görüşme sıklığı nedir?
- Ücret, ödeme şekli ve iptal koşulu nedir?
- Gizlilik ilkesi hangi durumlarda sınırlanabilir?
- İlerlemediğimizi düşünürsek bunu nasıl konuşacağız?
Kesin bir süre sonunda kesin sonuç sözü verilmesi güven verici görünse de gerçekçi değildir. Psikolojik destek düz bir çizgide ilerlemez. Bunun yanında aylarca hiçbir hedef konuşulmaması da şart değildir. Psikolog, ilk değerlendirmeden sonra nasıl çalışmayı önerdiğini ve bunu ne zaman birlikte gözden geçireceğinizi açıklayabilmelidir.
Ücret ve gizlilik baştan konuşulmalı
Görüşme ücretini, süresini ve iptal koşulunu ilk randevudan önce öğren. Geç iptalde ücret alınıp alınmadığını, ücret değişikliklerinin nasıl bildirileceğini ve ödeme belgesi düzenlenip düzenlenmediğini sor. Bütçen belirliyse bunu açıkça söyleyebilirsin. Daha seyrek görüşmenin uygun olup olmadığına psikologla birlikte karar verilir.
SGK, devlet hastaneleri ve anlaşmalı hastanelerdeki psikiyatri hizmetlerini karşılar. Özel psikolog görüşmeleri SUT kapsamı dışındadır. Bu nedenle özel bir yerde ücretin tamamını senin ödemen gerekebilir. Daha düşük maliyetli seçenek arıyorsan belediyenin psikolojik danışmanlık birimini, öğrenciysen üniversitendeki mediko hizmetini araştırabilirsin.
Gizlilik ilkesi yalnızca odada konuşulanların paylaşılmaması değildir. Notların nerede saklandığını, online görüşmede hangi programın kullanıldığını ve sana hangi kanaldan mesaj gönderileceğini sor. Psikolog, gizliliğin yasal veya güvenlikle ilgili sınırlarını sade biçimde açıklamalıdır. Bu konuda hiç bilgi vermemesi ya da mutlak gizlilik sözü vermesi soru işaretidir.
İyi bir uyum nasıl fark edilir?
İyi psikolog nasıl anlaşılır sorusunun cevabı yalnızca ilk görüşmede rahatlamak değildir. Psikolog seni acele ettirmeden dinlemeli, küçümseyici konuşmamalı ve söylediklerini kendi hayat görüşüne göre yargılamamalıdır. Anlamadığı noktaları sormalı, çalışma biçimini açıklamalı ve sınırlarını korumalıdır.
Her görüşmede iyi hissetmeyebilirsin. Bazı konuların konuşulması yorucu olabilir. Yine de baskı altında, suçlanmış veya sürekli yanlış anlaşılmış hissediyorsan bunu dile getir. Verilen cevap ve sonrasındaki tutum, uyumu değerlendirmen için önemlidir. Rahatsızlığın sürerse başka bir psikologla tanışabilirsin.
Kırmızı bayraklar daha nettir. Kesin iyileşme sözü vermek, ailenden veya arkadaşlarından sebepsiz yere uzaklaşmanı istemek, kendi ürünlerini ısrarla satmak, romantik yaklaşmak ya da görüşme dışındaki sınırları belirsizleştirmek kabul edilebilir değildir.
Randevudan önce kısa hazırlık yap
Görüşmeden önce başvuru nedenini üç dört cümleyle yaz. Ne zamandır zorlandığını, günlük hayatında neyin değiştiğini ve görüşmeden ne beklediğini ekle. Bu not, heyecanlandığında söze başlamanı kolaylaştırır. HelpClinic duygu günlüğünü görüşmeler arasındaki değişimleri kaydetmek için kullanabilirsin. Uygulama bir psikoloğun değerlendirmesinin yerine geçmez.
Şimdi görüştüğün uzmana veya randevu düşündüğün yere şu mesajı gönder: Diploma bilginizi, görüşme ücretini ve iptal koşulunu öğrenebilir miyim?
Sık sorulan sorular
Psikolog seçerken nelere dikkat edilmeli?
Diplomasını, çalışma alanını, kullandığı ekolü, görüşme ücretini ve gizlilik ilkesini kontrol et. Benzer konularda nasıl çalıştığını açıkça sor. Kesin sonuç sözü veren, seni korkutan veya sınırlarını ihlal eden kişilerden uzak dur. İlk görüşmeden sonra anlaşılmış ve saygı görmüş hissedip hissetmediğini değerlendir.
İlk seansta ne sorulur?
Diploma ve uzmanlık eğitimini, görüşmelerin süresini, ücretini, iptal koşulunu ve gizliliğin sınırlarını sorabilirsin. Senin başvuru nedenine benzer konularda nasıl bir çalışma planladığını öğren. Yaklaşık sıklığı ve ilerlemeyi birlikte nasıl değerlendireceğinizi de konuş. Cevaplar belirsizse açıklama istemek veya başka bir psikologla görüşmek hakkındır.
